بشز آیا پاکستان تبدیل به سریلانکای بعدی خواهد شد؟
تازه ها: .

آیا پاکستان تبدیل به سریلانکای بعدی خواهد شد؟

٠٨ اسد ١٤٠١، (٠نظر)

مجله (The Diplomat)

برگردان: شبنم عمری

بحران اقتصادی پاکستان ، باعث مقایسه نگران کننده با فاجعه ای شده که در سریلانکا در حال رخ دادن است.

هامبانتوتا در جنوب سریلانکا، رئیس جمهور مخلوع گوتابایا راجاپاکسا را پس از بحران اخیر در خود جای داد تا اینکه او مجبور شد به طور کامل از کشور فرار کند. در سال 2017، زمانی که سری‌لانکا برای بازپرداخت به موقع بدهی خود با مشکل مواجه شد، اجاره ای 99 ساله از بندر را به شرکت چینی که آن را ساخته بود در ازای مقداری نقد سریع به فروش رساند. بسیاری از تحلیلگران و نویسندگان مقالاتی نوشتند و اظهارداشتن که چین عمداً کشورهای در حال توسعه را با ارائه وام برای تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی عجیب و غریب در «گودال عمیق» فرو می‌برد.

به طور مشابه، بسیاری از تحلیلگران و نویسندگانی هشدار داده اند ممکن سرنوشت مشابهی برای پاکستان رخ دهد، جایی که مقامات چینی به شدت در پروژه های سرمایه گذاری، به ویژه تحت کریدور اقتصادی چین و پاکستان (CPEC) از سال 2015 درگیر بوده اند. مانند هامبانتوتای سریلانکا، چینی ها به شدت درگیر پروژه های سرمایه گذاری بوده اند. سرمایه گذاری در گوادر، بندر اعماق دریا در ایالات بلوچستان جنوب غربی پاکستان که به عنوان مرکز CPEC در پاکستان عمل می کند.  از این رو، اخبار مربوط به بندر هامبانتوتا زنگ خطر را در پاکستان به صدا درآورد.  برخی نگران بودند که اگر نفوذ چین در گوادر بیشتر شود، ممکن است به دلایل اشتباه از بندر سریلانکا پیروی کند.

امروز، وضعیت سیاسی و اقتصادی کنونی در سریلانکا به شدت بدتر و به اوج خود رسیده است. که این کشور در پرداخت بدهی خود تعلل کرده است.  در بحبوحه کمبود مایحتاج اولیه، مردم سریلانکا با اعتراضات گسترده روبرو شده اند. بعید است که بحران به زودی حل شود، حتی اگر معترضان راجاپاکسا را مجبور به ترک کار کنند. رانیل ویکرمسینگه، نخست‌وزیر جایگزین او شد، که در میان توده‌ها محبوبیتی ندارد و به عنوان نمادی از وضعیت موجود سیاسی دیده می‌شود.

بار دیگر، پاکستان (در میان سایر کشورهای در حال توسعه) با توجه به وخامت اوضاع در سریلانکا، با پرسش هایی مبنی بر اینکه آیا این کشور ممکن است در همان مسیر تاریک سقوط کند، مورد بحث قرار گرفته است

بدون شک، پاکستان نیز دارای یک اقتصاد درهم شکسته است که اکنون در پی عدم اطمینان سیاسی از بد به بدتر در حال تبدیل شدن است.  بیکاری به اوج به رسیده، در حالی که نرخ تورم سر به فلک کشیده است. براساس گذارش، «نیوز»، یک روزنامه ملی انگلیسی در پاکستان، اخیراً گزارش داد که ارزش روپیه پاکستان در برابر دلار آمریکا بیش از 4100 درصد بدتر شده است، از 50 سال پیش، یعنی 4.76 روپیه به ازای هر دلار آمریکا، در می 1972، به 200 روپیه به ازای هر دلار در 18 مه 2022.

کاهش ارزش روپیه پاکستان در برابر دلار آمریکا همچنان به نزول خود ادامه می دهد و در زمان نگارش این مقاله به 225 روپیه در هر دلار می رسد که بدبختی اقتصادی کشور را در بحبوحه کاهش ارز خارجی تشدید می کند.

پاکستان نیز مانند سریلانکا از سرمایه گذاری های چینی برای حمایت از اقتصاد بیمار خود استقبال کرده است. به همین دلیل است که برخی از تحلیلگران استدلال می کنند که سرمایه گذاری های سنگین چین در پاکستان این کشور را تا مرز فروپاشی اقتصادی پیش برد. اما این روایت اغراق آمیز است: بیشتر مشکلات پاکستان، به ویژه مشکلات اقتصادی آن، ایجاد سوءمدیریت، عدم برنامه ریزی، عدم اطمینان سیاسی، و مهمتر از همه، بدتر شدن روابط با کشورهای همسایه است که به طور سنتی روابط خوبی با این کشور داشته اند.

نمونه‌ای از آن، دولت اخیر نخست‌وزیر سابق عمران خان است که در سال 2018 با حمایت نهادهای امنیتی قدرتمند به قدرت رسید. در دوران تصدی وی که در اپریل 2022 و با رای عدم اعتماد در پارلمان به پایان رسید، روابط پاکستان با عربستان سعودی و ترکیه بدتر شد. این دو کشور که به طور سنتی دوستان نزدیک پاکستان هستند، قبلاً در مواقع ضروری از پاکستان حمایت می کردند. در همین حال، چین، یکی از دوستان پاکستان در همه حال، از پیشرفت پروژه‌های CPEC که تحت حکومت خان کند شد، ناراضی بود. بنابراین، با شروع بحران اقتصادی پاکستان، دوستان اسلام آباد کمتر از حد معمول تمایل به ارائه وثیقه داشتند.

شايد مهم‌تر از همه، روابط پاكستان با ايالات متحده بدتر گردید. واشنگتن از نقش پاکستان در حمایت از طالبان در افغانستان خشمگین بود، تا جایی که جو بایدن، رئیس جمهور ایالات متحده پس از ریاست جمهوری، با خان تماس نگرفت. لغزش رو به پایین به همین جا ختم نشد.  خان یک گام جلوتر رفت و در فبروری سال 2022 از روسیه بازدید کرد، اقدامی که می‌توانست آمریکا را خشمگین کند اتفاقاً همان روزی بود که مسکو تهاجم خود به اوکراین را آغاز کرد.

هنگامی که وی با رای عدم اعتماد در پارلمان برکنار شد، خان بیشتر ایالات متحده را مسئول سقوط حکومت خویش می دانست. او در رسانه ها و اجتماعات عمومی مدعی شد که هدف توطئه ایالات متحده برای برکناری او از قدرت بوده است. استراتژی خان این بود که احساسات ضد ایالات متحده را تحریک کند. احساسات در پاکستان برای به دست آوردن رای و جلب مخالفان سیاسی خود  و کارساز بود. در انتخابات میان‌دوره‌ای اخیر در پنجاب، پرجمعیت‌ترین ایالات این کشور، حزب او اکثریت کرسی‌ها را به لطف سخنرانی‌های آتشین او و افزایش تورم که در زمان حکومت او آغاز شد، به دست آورد.

مهم‌تر از همه، نهاد امنیتی قدرتمند پاکستان نقش و نفوذ خود را در همه بخش‌ها، از جمله سیاست، گسترش داده است. در پاکستان رایج است که دولت ها با تایید ارتش می آیند و می روند. اما دست سنگین نهاد امنیتی کشور را به بن بست رسانده و آن را از حرکت در مسیر توسعه باز می دارد. بیشتر مشکلات پاکستان، از جمله عدم اطمینان اقتصادی و سیاسی آن، از همین موضوع ناشی می شود. به عنوان مثال، رویکرد امنیتی محور پاکستان به گروه های تروریستی مجاور، این کشور را به فهرست خاکستری گروه ویژه اقدام مالی (FATF) سوق داد که پیامدهای اقتصادی در پی داشت.  دولت های متوالی برای حذف اسلام آباد از فهرست خاکستری (و دور ماندن از آن) تلاش کرده اند.

از سوی دیگر، دولت جدید اسلام آباد به رهبری نخست وزیر شهباز شریف، با مشکلات بی شماری مواجه است که از بحران اقتصادی شروع شده است. در پی مشکلات اقتصادی حاکم در پاکستان، دولت شریف در حال مذاکره با صندوق بین المللی پول (IMF) برای دریافت 2 میلیارد دلار کمک مالی است. با این حال، اگر عدم اطمینان سیاسی غالب بیشتر شود، دریافت این بسته از صندوق بین المللی پول بسیار سخت خواهد بود. بنا بر گزارش ها، پاکستان به منظور دستیابی به یک بسته وام، اقدامات متعددی را برای کاهش مخارج خود، افزایش قیمت انرژی و بهبود جمع آوری مالیات طبق درخواست صندوق بین المللی پول انجام داده است. اما این حرکات مورد پسند عموم مردم نیست و می تواند منجر به تغییر دیگری در دولت در پاییز امسال و در زمان برگزاری انتخابات شود. علاوه بر این، پاکستان سابقه طولانی در رقابت با صندوق بین المللی پول در زمانی که چالش های اقتصادی وخیم می شود، دارد. درخواست های مکرر آن گواه بر این است که این راه حل بلندمدتی برای مشکلات اقتصادی پاکستان نیست.

با ادامه گسترش بحران اقتصادی، تشابهات با سریلانکا نگران کننده می شود. مانند سریلانکا، پاکستان نیز با کمبود فزاینده ذخایر ارزی مواجه است که توانایی آن را برای واردات نیازهای اساسی مانند غذا و سوخت محدود می کند. مانند سریلانکا نیز، این آشفتگی اقتصادی در زمینه‌های مساعد برای رقابت‌های سیاسی ترسیم می‌شود. اگر وضعیت اقتصادی به پایان برسد، پاکستان نیز ممکن است به اعتراضات گسترده و خلاء رهبری تبدیل شود. زاهد حسین، مقاله نویس مشهور پاکستانی، یکی از صداهایی است که هشدار می دهد پاکستان باید هم اکنون برای جلوگیری از سرنوشت سریلانکا اقدام کند. آنچه که منجر به فروپاشی اقتصادی سریلانکا شد آشکار است.

این کشور که به دلیل کمبود ارز فلج شده است، قادر به پرداخت هزینه واردات حتی کالاهای اساسی مانند سوخت نیست. او برای داون، یک روزنامه پاکستانی، نوشت: در واقع، این بحران برای سال‌های متمادی شکل گرفته بود، زیرا این کشور بدهی‌های خارجی را به میزان 51 میلیارد دلار جمع کرد.

بسیاری از کشورهای در حال توسعه، از جمله پاکستان، با مشکل مشابهی روبرو هستند. ممکن ما هنوز جای سریلانکا نباشیم، اما خیلی دور نیستیم زیرا علائم مشابهی وجود دارد. واقعیت‌های پایه‌ای به ما می‌گوید که پاکستان به تدریج و به آرامی در حال غرق شدن در بلاتکلیفی وخیم اقتصادی و سیاسی است. اگر سیاستگذاران پاکستان به نادیده گرفتن علائم هشداردهنده ادامه دهند، همانطور که همیشه در گذشته انجام داده اند، ممکن است همه چیز به بحران مشابهی منجر شود که در سریلانکا رخ می دهد. زمان آن فرا رسیده است که پاکستان قرص تلخ اصلاحات سخت اقتصادی را ببلعد تا دیر نشده باشد

 

 

اشتراک با دوستان: این صفحه را از طریق شبکه های اجتماعی با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

درج نظر

نام
ایمیل
نظر:
لطفا قبل از ثبت نظر، کد زیر را در خانه خالی وارد کنید
کد امنیتی
ثبت نظر
کلیه حقوق مادی و معنوی این وبسایت محفوظ و متعلق به موسسه فرهنگی و اجتماعی تساوی می باشد.
استقاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.
Design & Developed by: Momtaz Host